Safari en bananen

Eerst lezen, dan kijken!

Het is al weer veel te lang geleden dat ik een stukje tekst heb geschreven, met als gevolg dat het dit keer ook weer lekker lang wordt. Natuurlijk is het verleidelijk om alleen de foto's te klikken, maar 'alleen' mooie foto's kun je ook in reisgidsen vinden. Mijn advies is dus om gewoon een extra kop koffie te nemen!

Er is afgelopen weken veel gebeurd. Inmiddels ben ik 16 interviews en 60 enquêtes verder, heb ik 'moto-pech' gehad midden tussen de bananenbomen, ben ik op safari geweest en resteren mij nog maar 9 dagen tot thuiskomst. Op dit moment heb ik nog een beetje last van de safari-aftermath, te veel zon, te weinig slaap, veel doen, veel zien, veel stof, veel vliegjes en eigenlijk te weinig drinken. Maar hopelijk gaat dit morgen wel weer over anders is dit misschien geen safari-aftermath maar iets waar ik potentieel minder gelukkig van ga worden. Al met al waren afgelopen weken ook erg intens. Met name de field dagen waren gaaf en zwaar. Het is ongelofelijk leuk om met een moto naar plaatsen te rijden (soms crossen, soms lopen en af en toe klimmen) waar vrijwel nooit 'Bazungu' komen. Als je dan langs een schooltje komt, of een andere plek waar veel kinderen zijn, dan weet je even niet wat je meemaakt. Het begint met een paar oplettende kindjes die zien dat er een 'Muzungu' in de buurt is, waar ze dan heel enthousiast hun vriendjes op attent gaan maken. Oftewel binnen 1 minuut lopen er letterlijk 200 kinderen heel hard 'Muzungu' te brullen en komen ze naar je moto toegerend als een kudde wilde buffels. Vervolgens begint er een hardloopwedstrijd, waardoor er natuurlijk altijd een paar struikelen en voor een bizar domino effect zorgen 'baf, baf, plof'. :/ Gek genoeg maakt het de andere kinderen niet zo heel veel uit dat hun vriendjes stof happen, zolang ze zelf nog maar de conditie hebben om je moto bij te houden. Ik weet niet waarom ze zo hard achter je aan rennen, om je te bekijken, omdat je misschien iets geeft of gewoon omdat ze rennen erg tof vinden. Maar het is echt bewonderenswaardig hoever ze je moto kunnen volgen.

Sowieso kreeg ik op mijn moto verschrikkelijk veel te zien, mijn driver kende de weg heel goed, wat resulteerde in 'korte routes' door bananenplantages en over bijna onbegaanbare stukken weg.

Ik wist niet dat je ín bananenplantages kon rijden, laat staan leven. Wat van de buitenkant lijkt op een groot stuk bananenbos, één plantage, van bijvoorbeeld een rijke boer, blijkt 'van binnen' totaal anders te zijn. Het bos bestaat uit zandpaadjes van 50 cm breed, met om de 5 meter een hutje van houtjes, stro of aarde. Deze families hebben een klein stukje grond om hun huis waar tig bananenbomen staan en in de schaduw van de bomen groeien bonen (bruine boon-achtige soort). 'Subsistence agriculture' oftewel dat wat 90% van de bevolking doet, net genoeg verbouwen om te overleven. Het is een gek idee dat het leven in Kigali (900k mensen) en het leven in de dorpjes (5-30k bewoners) dus helemaal niet representatief is voor het leven zoals 90% van de bevolking dat lijdt. Zelfs als je hier bent moet je moeite doen om de extremen te zien!

Wat me dan natuurlijk wel nog even moest overkomen, is dat we midden in zo'n bananendorp een lekke band kregen. Mijn driver deed al de hele dag zijn best om het mij naar mijn zin te maken dus hier baalde hij flink van. Dat hij zijn best deed had te maken met de deal die ik met hem had. Voor 2 dagen, zou hij per dag 5000 franc (7,25€) verdienen + benzine kosten (2,75€ p dag) krijgen, op een gemiddeld maand inkomen van 50 000 franc reden genoeg om je best te doen! Maar goed, met al zijn goede bedoelingen rent hij er dus vandoor met de moto (lekke band). Ik bleef verbaasd achter omdat ik niet zo goed wist wat ik er mee aan moest, hij ging zonder waarschuwing of overleg wegrennen.. lekker! Maar vervolgens realiseerde ik me dat hij het op een sprinten had gezet omdat ie mij niet wilde laten lopen en dus zo snel mogelijk naar een fietsenmaker wilde en daarna mij weer op te halen... Het leek mij alleen niet zo'n goed plan om met mijn tas en witte huid daar tussen de bananenbier (Urwagwa)-drinkende arme boeren te blijven staan wachten. Dus ik ren achter mijn mototje aan, helmpje in de hand, beetje beduusd, langs alle stomverbaasde rwandezen. Waarschijnlijk had minstens de helft (in dit gebied is sowieso 49% van de bevolking <15 jaar) nog nooit een blanke gezien, laat staan op deze manier... ;)

Gelukkig moest het echte avontuur nog beginnen, na 20 minuten kwamen we namelijk bij iets wat je een dorpje mag noemen (15 huizen) mét een fietsenmaker! Fietsenmaker wil hier zeggen iemand met tig fietsen om zich heen (onderdelen) en een zaag + een heet goedje wat gaten dichtmaakt (oude banden?). In dit dorpje had ik na wat zinnetjes Kinyarwanda ook tenminste 50 mensen om me heen. 2 van hen waren studenten en waren dapper genoeg om in het frans mij eens goed aan de tand te voelen over hoe het nou echt zit met de Bazungu. De meeste 'witten' die in Musanze komen, komen namelijk voor de gorilla's of andere touristische attracties. Vandaar dat ze het idee hebben dat wij oneindig veel geld hebben (we hebben het fenomeen geld hier immers geïntroduceerd zo'n 100 jaar geleden) en dat wij in Nederland geen arbeid of landbouw kennen. We leven van allerlei handige, duistere en illegale dingen (mineralen, slaven, plantages, banken etc. etc.). De stemming was in het begin vooral nieuwsgierig maar naarmate duidelijk werd dat ik niet kwam om iedereen geld te geven en dat we in Nederland ook veel aan landbouw doen (koeien, aardappels en maïs doen hier een belletje rinkelen) sloeg de sfeer om. Een mix van jaloezie en venijn begon de boventoon te voeren in vragen. Gelukkig kon ik me af en toe verbergen achter het 'ik begrijp het niet', in het Kinyarwanda. In ieder geval lang genoeg totdat onze band weer gefixed was en we weer verder konden door de bananendorpen, over bergpaadjes bestrooid met vulkanisch gesteente, op weg naar mijn interviews.

Uiteindelijk viel het nog prima mee om alles in het Frans te doen, het is wat lang geleden maar na het opzoeken van de goede vervoegingen van wat belangrijke werkwoorden weet ik me inmiddels goed te redden in het Frans.

Als afsluiting van 2 vermoeiende weken is het gelukt om samen met de Utrechtse studenten die ik in Cyangugu had ontmoet een safari te maken in Akagera Park! Ongelofelijk gaaf om te zien hoe anders het klimaat daar is, de bomen, de grond, het uitzicht en zelfs de heuvels zijn daar totaal anders dan de rest van Rwanda, ondanks dat het op maar 70 km van Kigali ligt. Het is heel onwerkelijk om achterin een pick up over een savanne vlakte te rijden / stuiven en dan ineens oog in oog te staan met een Giraffe of een kudde impala's (soort Antilope). Om vervolgens 's avonds kennis te maken met het andere uiterste van Rwanda, Akagera Game Lodge. De foto's van het resort zijn foto's van de game lodge, een hotel zo luxe en verzorgd dat het volkomen in strijd is met alle andere impressies van Rwanda tot nu toe. Bovendien werden we 's avonds uitgenodigd om met zijn 7'en daar te komen eten & drinken op kosten van de eigenaar. Wat opzich een grappig verhaal is. In Rwanda is het vrij normaal dat mensen je aanspreken 'hello how are you my friend' en vervolgens een redelijk superficial gesprek met je beginnen. Ook de eigenaar begon in het engels tegen Mirte, Mara en mij te praten. Mirte & Mara kwamen alleen net terug van 1,5 uur autorijden (benzine!) en hadden dus niet zo heel veel behoefte aan wat social chit-chat. Ik probeerde nog snel wat Kinyarwanda, gewoon omdat de reacties altijd erg enthousiast zijn, maar was eigenlijk ook van plan om daarna door te lopen. De man wilde daarna weten of we hier sliepen en of we er vanavond kwamen eten. Waarop de 2 meiden eventjes afrekenden met het 'Een-muzungu-heeft-teveel-geld stigma' door te antwoorden dat dat niet kon omdat het te duur was (t.v.g. Voor 7000 fr kun je daar goed eten & drinken, wat 10€ is, net iets duurder dan een studenten daghap in Nederland!!). Vervolgens vertelde de man ons dat hij de eigenaar was van de lodge en dat we vanavond konden eten met zijn neefje. Sterker nog, er werd voor ons allerlei moeite gedaan om ons na sluitingstijd nog naar de camping te brengen met een 'escorte', en we werden geholpen met het vuur en de tenten. Beetje decadent, maar wel lekker.

Foto's van de zonsopkomst op Zondagmorgen staan hieronder, en volgens mij zeggen ze genoeg? Een fantastisch uitzicht over het meer, waar wolken nog laag bij het moeras hangen, en achter de heuvels (Tanzania) komt de zon op... imagine de geluiden!!

De 2e dag hebben we iets minder wildlife gezien, wat nijlpaarden, boze buffel-ervaring (onze driver was erg bang van hem..) en een paar kudde's antilopen en zebra's. Het was vooral weer erg leuk om uitzichten en speciale planten / vogels te spotten.

Ik laat de foto's de rest van het verhaal vertellen, moet namelijk nu weer aan de slag met het maken van mijn draft rapport. De eerste resultaten zijn interessant en steeds meer kom ik erachter wat ik nog meer had willen vragen en willen weten.. Hetzelfde geldt voor Cordaid, ze zijn op basis van hun ervaring met mij ook erg benieuwd naar andere studenten die geïnteresseerd zijn om hier een onderzoek te doen voor Cordaid Rwanda. Dus als dat je aanspreekt kun je me een mail sturen?

Ciao!

Jorn

By the way, de 2e foto is te danken aan Roald.
Maar ik kan me hier heel goed voorstellen wat ze bedoelen met het bordje :')

Eindelijk, de foto's

>

Natuurlijk wordt enige uitleg verwacht...
maar die krijg je in Nederland ;)

Even wat tips voor de beginners:

- Op een foto klikken -> groter exemplaar krijgen.
- Koffie groeit als een besje aan een plant
- Alles wat erg blauw is -> lack kivu.
- Alles wat geasfalteerd is -> snelweg.
- Alles wat niet niet geasfalteerd is maar ook geen grote puinhoop -> grote weg.
- Alles wat er uit ziet als een woeste modderstroom -> normale weg buiten het dorp.
- Kleine hutje met motor en auto -> slaapplaats / woning van een 'guard'.
- Theevelden glimmen heel erg groen in de zon. Gifgroen.

Foto's

Foto's!

Afgelopen weekend heb ik bij toeval 4 Nederlanders ontmoet in Cyangugu, de eerste 'andere' Nederlanders die ik hier ben tegen gekomen. Alle 4 studeren ze IDS in Utrecht, ben even kwijt waar het precies voor staat maar het is een master gericht op sociologie en economie in ontwikkelings landen. Eigenlijk was het mijn bedoeling om het weekend te besteden aan het analyseren van de eerste onderzoeksresultaten uit enquêtes en interviews. Bovendien moet ik beginnen aan mijn 'eindrapport' omdat de deadline voor de draft versie al dit weekend is.

Gelukkig hadden de Nederlandse studenten, Mac, Myrte, Mara en Roald een beter alternatief voor me. Zij waren hier om het Nyungwe Forest te bezoeken voor een nature-hike. Het bos waar de chimpanzees en andere apen leven. Jammer genoeg bleek dat onze informatie vooraf verouderd was of in ieder geval anders geïnterpreteerd moest worden. Vooraf dachten we namelijk dat het maximaal 20$ zou kosten om het park binnen te gaan, maar de parkwachters waren er van overtuigd dat de prijs voor ons 50$ is. Met zijn 5'en 250$, een hoop geld wat we niet bij ons hadden. We hebben nog wel van alles geprobeerd om toch een route te mogen doen voor 20$. Jammer genoeg hielp het niet veel, 'Rwanda is een land van regels en zonder corruptie', tja.. so be it. Al met al heeft het park dus een promopraatje van mij en 100$ van ons misgelopen. 'Rwanda is een land zonder gezonde flexibiliteit' zullen ze bedoelen ;)

Gelukkig hebben we toch een aap kunnen verleiden met een stuk appel waardoor mijn 'foto-van-een-aap-missie' toch nog een beetje geslaagd is. Bovendien was de dag ondanks de kleine deceptie wat mij betreft geslaagd!
Hopelijk lukt het nog om voor ik hier weg ga naar Akagera te gaan. Een safari regelen in Akagera is niet heel duur, maar het vinden en organiseren van vervoer naar Akagera is erg moeilijk. Gelukkig heb ik dankzij Mara, Myrte, Mac en Roald een beetje hoop gekregen om mogelijk iets te organiseren binnen nu en 2 weken. Het lijkt me echt heel gaaf als dat lukt, de verhalen die ik heb gehoord over de zonsopkomst, de enorme dieren (giraffes, olifanten, nijlpaarden etc.) en de savanne achtige omgeving hebben me heel benieuwd gemaakt :)

Ik hou het dit keer een beetje kort en laat het vooral bij foto's van het woud, Lake Kivu , koffieplanten, theevelden en Congo.

Ciao!

EDIT:

GRrrrr internet is hier te sloom om foto's te uploaden. Heb een aantal mooie foto's maar helaas kunnen ze niet uitdrukken hoe ongelofelijk mooi het hier soms kan zijn.

Vandaag ben ik bijvoorbeeld een stuk richting Kibuye gereden en de bergen, de planten, de weg, het uitzicht op het meer ... alles maakte enorm veel indruk. Ik denk dat we in Europa niet zo'n natuurlijke en mooie omgeving hebben of ooit zullen hebben :)

Forens in Rwanda.

Na mijn weekend weer in Kigali te hebben besteed, ben ik inmiddels weer in Cyangugu. Het klimaat en de natuur zijn hier heel anders. In Kigali is er minder regen, meer smog, meer mensen en meer zon. Terwijl in Cyangugu het klimaat tropisch is, zon overdag regen in de namiddag en nacht. Dat maakt Cyangugu een stuk groener en 'wilder'. De economische verschillen zijn ook groot. In de hoofdstad zijn er veel mensen die nog een redelijk leven kunnen hebben, maar in Cyangugu is er de armoede van 'het platteland' al is het hier dus alles behalve plat. Mensen hebben een paar bananenbomen en in de schaduw van deze bomen groeien de bonen. Geld hebben ze nauwelijks, ze ruilen bananen tegen suiker of bonen voor wat fruit. Daarnaast zijn er veel jongeren die wat miniscule handel drijven, wat rot klusjes opknappen of met een fiets een taxi-bedrijfje hebben. Dat maakt het leven voor mij ook wat moeilijker. Het is overdag nagenoeg onmogelijk om wat brood of water te kopen. Er zijn in de nabijheid van mijn kamer of het kantoor nauwelijks shops. De winkeltjes die er zijn verkopen geen brood of fruit alleen wat water en dergelijken. Ik moet dus goed inplannen wat ik overdag wil eten en dit van tevoren inkopen op de markt. Dat inkopen op de markt is hier in Cyangugu een hele happening, ik kan bijvoorbeeld niet mijn portemonnee trekken. Dat heb ik al direct de eerste week afgeleerd, als je namelijk je portemonnee trekt zijn er direct letterlijk 10 mensen die hun hand ophouden of proberen te kijken hoeveel je er in hebt zitten. Zelfs als je maar 2 briefjes van 1000 hebt (1 euro is 715 franc) verwachten de mensen dat je het wil delen. Om wat fruit te kopen, wat hier trouwens goddelijk is, super vers en heel goedkoop, stop ik dus losse briefjes van 100 in mijn broekzak, zodat het niet zo'n aandacht trekt. Het fenomeen 'een portemonnee hebben' is hier erg decadent dat betekend dat je zoveel geld hebt dat je het moet opbergen op een speciale plaats... Bovendien heb je geld besteed aan een 'luxe artikel' namelijk iets wat je niet kan opeten. Wat ik ga missen in Nederland is de mogelijkheid om een kilo passievruchten en een kilo bananen te kopen voor in totaal 500 franc (0,80€)! Okay moet er wel behoorlijk voor pingelen, ze verwachten dat je als Muzungu wel zo'n 1000 franc wil betalen, maar dat maakt het extra interessant. Er is nogal wat Kinyarwanda (lokale taal) en overtuigingskracht voor nodig om de normale prijs af te krijgen. :)

Iets wat ook anders is in Cyangugu is het lopen naar mijn 'werk'. In Kigali kun je redelijk anoniem over straat maar in Cyangugu willen ze allemaal een praatje met je maken. Ik groet hen in de lokale taal 'Maramutze' (goedemorgen) waarna ze direct vragen hoe het met me gaat, 'Amakuru'. Natuurlijk is het antwoord altijd (ook de erg arme mensen) 'Nimeza' (het gaat goed!). De tweede vraag die ze me stellen, Mzungu ashaka ichi? (Witte vreemdeling waar ga je heen?) Waarop ik antwoord dat ik naar mijn werk ga. Dit antwoord wordt ontvangen met een laag brommend 'Eeeyyh' (aha, ja, mmm, okay zoiets) waarna ze direct vragen of ik de 'Patron' ben op het werk. Ongeacht hoe duidelijk ik uitleg dat ik een student ben en dus niet de baas of verantwoordelijk voor het werk, gaan ze er van uit dat ik als witte de beslissingen daar maak. De derde vraag is dan dus ook 'Donnez moi travaill' (Geef me werk)... Pas als duidelijk is dat ik dat niet wil of niet kan gaan ze door naar de volgende vraag: Kan ik met je mee naar Europa.
Helaas gaan vrijwel alle gesprekken hier op deze manier. Zelfs mensen met een baan(tje) willen mijn telefoon nummer of E-mail adres en noemen me 'vriend' of 'brother'. Daarmee verwachtend dat ik ze aan een goed leven ga helpen... Het kan nogal op de zenuwen werken als daadwerkelijk iedereen met wie je in gesprek gaat inderdaad uit is op een gunst. Is het dan niet mogelijk om vrienden te maken in Cyangugu??

Gelukkig gaat het er op mijn office relaxter aan toe, de Rwandezen zijn erg vriendelijk en behulpzaam. Ze hebben een prima salaris en hebben dus niet de behoefte om direct meer te willen. Maar het is wel duidelijk dat ze met de behulpzaamheid proberen duidelijk te maken dat ze goed werk leveren en dat ze het dus verdienen om hun baan te behouden. Cordaid stopt in 2008 met de financiering van Cordaid Rwanda, dus voor hen staat er nogal wat op het spel om hun 'goede leven' te kunnen behouden na 2008.

Een heel ander onderwerp, ik geloof dat ik al eerder heb genoemd dat het leven hier in Rwanda, maar volgens mij in heel Afrika, een stuk harder is. Een leven van een mens, maar helemaal van een dier is hier weinig waard. Misschien met de redenering dat het al moeilijk genoeg is om zelf een goed leven te hebben? Of misschien met de gedachte dat als er iemand overlijdt er ook weer een baan vrijkomt? Ik weet niet hoe het komt maar het is een feit dat mensen hier elkaar heel hard kunnen behandelen. Zelfs zusters en doktoren in ziekenhuizen zijn niet intrinsiek gemotiveerd om andere mensen te helpen of beter te maken. Dat maakt dat motivatie hier een groot probleem is.

Honden hebben het hier nog zwaarder, er zijn er weinig omdat het leger straathonden 's nachts doodschiet, maar de honden die er zijn worden geslagen door de kinderen en geschopt door de volwassenen. Een van de meest wrede ervaringen heb ik gehad op de terugreis van Cyangugu naar Kigali per bus. Ik zat voor in de bus dus kon goed zien hoe er voor ons een hond wilde oversteken, de buschauffeur zag hem al van ver aankomen. Desondanks nam hij geen snelheid terug, toeterde niet, en op het moment dat het eigenlijk al te laat was remde hij niet eens. Met als gevolg dat de hond kansloos was en vlak voor mijn ogen een grote 'knal' volgde. Voor mij was het heel vervelend om te zien hoe de hond aan zijn einde kwam, maar voor mijn medepassagiers was het blijkbaar een groot vermaak. Sommige begonnen zelfs te applaudisseren van opwinding of goedkeuring!! De buschauffeur kon het allemaal niet zoveel schelen, zelfs de schade aan zijn bus of de eventuele aanstootgevende 'kleur' van zijn bumper deerde niet. Hij reed door alsof er niets aan de hand was, geen moment dat ik het idee had dat hij het ook maar een beetje vervelend vond (zelfs niet voor zijn bus...). Bah.. Ik weet niet of ik het al eerder had verteld maar iets vergelijkbaars heb ik meegemaakt met een oude dame die een blik melkpoeder had gestolen uit een supermarkt. Melkpoeder is hier heel populair en duur (3000 franc, 4 euro, voor een blik) dus het was niet uit 'honger' maar dan nog... de bewakers en het winkel personeel stonden zonder schaamte de oude dame af te tuigen en de klanten stonden vol plezier te klappen en te joelen vanwege het spectakel. Niemand die ook maar een beetje medelijden had met haar of een 'eerlijk proces' belangrijk vond.

Gelukkig staan er tegenover deze nare meedogenloosheid ook genoeg heel positieve ervaringen. Bovendien kan ik het accepteren dat het onderdeel van de 'totaal ervaring' is en hoe vervelend ook het maakt mijn belevenis hier wel intensiever. Al met al heb ik hier toch een hele leerzame en mooie tijd in Rwanda. Zeker in Cyangugu, ondanks het ijskoude water en het tekort aan eten :)

Ik waardeer trouwens enorm dat jullie mijn weblog volgen, al dan niet begeleidt met een reactie! Ik hoop dat ik thuis inderdaad een aantal interessante foto presentaties kan geven... En uiteraard hebben jullie nog een aantal sterke verhalen van mij tegoed!! :)

Groeten, vanuit een schitterende provincie onder de evenaar!

B.t.w. Wist je dat voetbal hier razend populair is? Niet om zelf te doen maar om te kijken.. Mensen vragen vrij om een interessante wedstrijd uit de Engelse of Spaanse competitie te kunnen zien. Hotels en bars hebben daarom altijd een aantal grote tv's waar het dan op wedstrijddagen bomvol is. Onder het genot van zelfgebrouwen bananenbier worden dan teams van Arsenal, Chelsea of Liverpool aangemoedigd. Manchester United is hier een beetje uit den boze omdat in Uganda dat de meest populaire club is.. dus dat is niet meer origineel ;)

Bovendien pleit het hier dus voor je als je weet wat er gebeurd is in de Engelse competitie want als je dat weet betekend dat je ofwel de tv hebt gekeken ofwel een krant of radio hebt.