Forens in Rwanda.

Na mijn weekend weer in Kigali te hebben besteed, ben ik inmiddels weer in Cyangugu. Het klimaat en de natuur zijn hier heel anders. In Kigali is er minder regen, meer smog, meer mensen en meer zon. Terwijl in Cyangugu het klimaat tropisch is, zon overdag regen in de namiddag en nacht. Dat maakt Cyangugu een stuk groener en 'wilder'. De economische verschillen zijn ook groot. In de hoofdstad zijn er veel mensen die nog een redelijk leven kunnen hebben, maar in Cyangugu is er de armoede van 'het platteland' al is het hier dus alles behalve plat. Mensen hebben een paar bananenbomen en in de schaduw van deze bomen groeien de bonen. Geld hebben ze nauwelijks, ze ruilen bananen tegen suiker of bonen voor wat fruit. Daarnaast zijn er veel jongeren die wat miniscule handel drijven, wat rot klusjes opknappen of met een fiets een taxi-bedrijfje hebben. Dat maakt het leven voor mij ook wat moeilijker. Het is overdag nagenoeg onmogelijk om wat brood of water te kopen. Er zijn in de nabijheid van mijn kamer of het kantoor nauwelijks shops. De winkeltjes die er zijn verkopen geen brood of fruit alleen wat water en dergelijken. Ik moet dus goed inplannen wat ik overdag wil eten en dit van tevoren inkopen op de markt. Dat inkopen op de markt is hier in Cyangugu een hele happening, ik kan bijvoorbeeld niet mijn portemonnee trekken. Dat heb ik al direct de eerste week afgeleerd, als je namelijk je portemonnee trekt zijn er direct letterlijk 10 mensen die hun hand ophouden of proberen te kijken hoeveel je er in hebt zitten. Zelfs als je maar 2 briefjes van 1000 hebt (1 euro is 715 franc) verwachten de mensen dat je het wil delen. Om wat fruit te kopen, wat hier trouwens goddelijk is, super vers en heel goedkoop, stop ik dus losse briefjes van 100 in mijn broekzak, zodat het niet zo'n aandacht trekt. Het fenomeen 'een portemonnee hebben' is hier erg decadent dat betekend dat je zoveel geld hebt dat je het moet opbergen op een speciale plaats... Bovendien heb je geld besteed aan een 'luxe artikel' namelijk iets wat je niet kan opeten. Wat ik ga missen in Nederland is de mogelijkheid om een kilo passievruchten en een kilo bananen te kopen voor in totaal 500 franc (0,80€)! Okay moet er wel behoorlijk voor pingelen, ze verwachten dat je als Muzungu wel zo'n 1000 franc wil betalen, maar dat maakt het extra interessant. Er is nogal wat Kinyarwanda (lokale taal) en overtuigingskracht voor nodig om de normale prijs af te krijgen. :)

Iets wat ook anders is in Cyangugu is het lopen naar mijn 'werk'. In Kigali kun je redelijk anoniem over straat maar in Cyangugu willen ze allemaal een praatje met je maken. Ik groet hen in de lokale taal 'Maramutze' (goedemorgen) waarna ze direct vragen hoe het met me gaat, 'Amakuru'. Natuurlijk is het antwoord altijd (ook de erg arme mensen) 'Nimeza' (het gaat goed!). De tweede vraag die ze me stellen, Mzungu ashaka ichi? (Witte vreemdeling waar ga je heen?) Waarop ik antwoord dat ik naar mijn werk ga. Dit antwoord wordt ontvangen met een laag brommend 'Eeeyyh' (aha, ja, mmm, okay zoiets) waarna ze direct vragen of ik de 'Patron' ben op het werk. Ongeacht hoe duidelijk ik uitleg dat ik een student ben en dus niet de baas of verantwoordelijk voor het werk, gaan ze er van uit dat ik als witte de beslissingen daar maak. De derde vraag is dan dus ook 'Donnez moi travaill' (Geef me werk)... Pas als duidelijk is dat ik dat niet wil of niet kan gaan ze door naar de volgende vraag: Kan ik met je mee naar Europa.
Helaas gaan vrijwel alle gesprekken hier op deze manier. Zelfs mensen met een baan(tje) willen mijn telefoon nummer of E-mail adres en noemen me 'vriend' of 'brother'. Daarmee verwachtend dat ik ze aan een goed leven ga helpen... Het kan nogal op de zenuwen werken als daadwerkelijk iedereen met wie je in gesprek gaat inderdaad uit is op een gunst. Is het dan niet mogelijk om vrienden te maken in Cyangugu??

Gelukkig gaat het er op mijn office relaxter aan toe, de Rwandezen zijn erg vriendelijk en behulpzaam. Ze hebben een prima salaris en hebben dus niet de behoefte om direct meer te willen. Maar het is wel duidelijk dat ze met de behulpzaamheid proberen duidelijk te maken dat ze goed werk leveren en dat ze het dus verdienen om hun baan te behouden. Cordaid stopt in 2008 met de financiering van Cordaid Rwanda, dus voor hen staat er nogal wat op het spel om hun 'goede leven' te kunnen behouden na 2008.

Een heel ander onderwerp, ik geloof dat ik al eerder heb genoemd dat het leven hier in Rwanda, maar volgens mij in heel Afrika, een stuk harder is. Een leven van een mens, maar helemaal van een dier is hier weinig waard. Misschien met de redenering dat het al moeilijk genoeg is om zelf een goed leven te hebben? Of misschien met de gedachte dat als er iemand overlijdt er ook weer een baan vrijkomt? Ik weet niet hoe het komt maar het is een feit dat mensen hier elkaar heel hard kunnen behandelen. Zelfs zusters en doktoren in ziekenhuizen zijn niet intrinsiek gemotiveerd om andere mensen te helpen of beter te maken. Dat maakt dat motivatie hier een groot probleem is.

Honden hebben het hier nog zwaarder, er zijn er weinig omdat het leger straathonden 's nachts doodschiet, maar de honden die er zijn worden geslagen door de kinderen en geschopt door de volwassenen. Een van de meest wrede ervaringen heb ik gehad op de terugreis van Cyangugu naar Kigali per bus. Ik zat voor in de bus dus kon goed zien hoe er voor ons een hond wilde oversteken, de buschauffeur zag hem al van ver aankomen. Desondanks nam hij geen snelheid terug, toeterde niet, en op het moment dat het eigenlijk al te laat was remde hij niet eens. Met als gevolg dat de hond kansloos was en vlak voor mijn ogen een grote 'knal' volgde. Voor mij was het heel vervelend om te zien hoe de hond aan zijn einde kwam, maar voor mijn medepassagiers was het blijkbaar een groot vermaak. Sommige begonnen zelfs te applaudisseren van opwinding of goedkeuring!! De buschauffeur kon het allemaal niet zoveel schelen, zelfs de schade aan zijn bus of de eventuele aanstootgevende 'kleur' van zijn bumper deerde niet. Hij reed door alsof er niets aan de hand was, geen moment dat ik het idee had dat hij het ook maar een beetje vervelend vond (zelfs niet voor zijn bus...). Bah.. Ik weet niet of ik het al eerder had verteld maar iets vergelijkbaars heb ik meegemaakt met een oude dame die een blik melkpoeder had gestolen uit een supermarkt. Melkpoeder is hier heel populair en duur (3000 franc, 4 euro, voor een blik) dus het was niet uit 'honger' maar dan nog... de bewakers en het winkel personeel stonden zonder schaamte de oude dame af te tuigen en de klanten stonden vol plezier te klappen en te joelen vanwege het spectakel. Niemand die ook maar een beetje medelijden had met haar of een 'eerlijk proces' belangrijk vond.

Gelukkig staan er tegenover deze nare meedogenloosheid ook genoeg heel positieve ervaringen. Bovendien kan ik het accepteren dat het onderdeel van de 'totaal ervaring' is en hoe vervelend ook het maakt mijn belevenis hier wel intensiever. Al met al heb ik hier toch een hele leerzame en mooie tijd in Rwanda. Zeker in Cyangugu, ondanks het ijskoude water en het tekort aan eten :)

Ik waardeer trouwens enorm dat jullie mijn weblog volgen, al dan niet begeleidt met een reactie! Ik hoop dat ik thuis inderdaad een aantal interessante foto presentaties kan geven... En uiteraard hebben jullie nog een aantal sterke verhalen van mij tegoed!! :)

Groeten, vanuit een schitterende provincie onder de evenaar!

B.t.w. Wist je dat voetbal hier razend populair is? Niet om zelf te doen maar om te kijken.. Mensen vragen vrij om een interessante wedstrijd uit de Engelse of Spaanse competitie te kunnen zien. Hotels en bars hebben daarom altijd een aantal grote tv's waar het dan op wedstrijddagen bomvol is. Onder het genot van zelfgebrouwen bananenbier worden dan teams van Arsenal, Chelsea of Liverpool aangemoedigd. Manchester United is hier een beetje uit den boze omdat in Uganda dat de meest populaire club is.. dus dat is niet meer origineel ;)

Bovendien pleit het hier dus voor je als je weet wat er gebeurd is in de Engelse competitie want als je dat weet betekend dat je ofwel de tv hebt gekeken ofwel een krant of radio hebt.